على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

4000

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

ياك ( y k ) ا . پ . نام پادشاهى . ياكند ( y kand ) ا . پ . سنك قيمتى ، و اين لفظ را تازيان تازيكانيده ياقوت گفته‌اند . ر . ياقوت . يال ( y l ) ا . پ . موى گردن اسب و استر و جز آن . و تاج مرغان . و گردن و عنق و بيخ گردن . و طراز و ريشه . و بازو يعنى از دوش تا آرنج . و دست و هر دو دست . و مستى حيوانات و گشنى آنها . و قد و اندام و شكل و طرز و حالت . و تناور و جسيم و كلان و زوردار و توانا . و زور و قوت و قدرت . ويل و پهلوان . و مست . و زيان‌كار . و خدمتگار و نوكر و اهل و عيال . و روى و رخسار . و گنبد آسمان . و آنكه در هر چيزى تدبير مىكند . و يال بستن : كردن كارى بطور گستاخى و غرور و خودبينى . و يال و كوپال : تن و توش . و بيال آمدن : گشن شدن و بگشنى آمدن . يال بال ( y l - b l ) ا . پ . تاج و بال . يال‌دار ( y l - d r ) ا . پ . موى گردن‌دار و تاج‌دار . يال‌رود ( y l - rud ) ا . پ . نام رودخانه‌اى در مازندران كه مشروب مى مىكند بلوك نور را . يالغ ( y leq ) و يالغى ( y leqi ) ا . پ . مأخوذ از تركى - جامى كه از شاخ كرگدن ساخته باشند و پياله شراب‌خورى چوبين . يال‌مراد ( y l - mor d ) و ( y l - mar d ) و ( y l - mer d ) ا . پ . اسبى كه داراى يالهاى دراز باشد . يالمند ( y l - mand ) ا . پ . عيالمند و خداوند اهل و عيال و فرزند . يالوانه ( y lv ne ) ا . پ . پرستوك و مرغ آبى خرد و كوچك . يالو ( y ul ) و يالود ( y lud ) ا . پ . ساحل و لب دريا و كنار دريا و كنار رودخانه . يالوغ ( y luq ) ا . پ . مأخوذ از تركى - پياله‌اى كه از شاخ كرگدن سازند . يالونيك ( y lunik ) ا . پ . بهادر و پهلوان و قوى هيكل و بلند قد و پهلوان نامى . و سلوك عاشق . ياله ( y le ) ا . پ . شاخ گاو . يالى ( y li ) ا . پ . مأخوذ از تركى - منزل در كنار دريا . يا ليت ( y - layt ) پ . كلمهء تمناى مأخوذ از تازى - يعنى اى كاش . ياليل ( y lil ) ا . ع . نام بتى . يام ( y m ) ا . پ . اسب پست و جايى كه پست اسب را عوض مىكند . يام ( y m ) ا . ع . نام آن پسر نوح كه در طوفان غرق شد . و نام قبيله‌اى از تازيان يمن . يامجى ( y m - ji ) ا . پ . مستحفظ و نگهبان اسبان . يامجيك ( y m - jik ) ا . پ . نامه‌بر و پيك و قاصد . يامن ( y men ) ص . ع . مبارك و خجسته . يامن ( y men ) ا . ع . از اعلام است . يأمور ( y'amur ) ا . ع . جانورى صحرايى . و نوعى از بز كوهى . يامور ( y mur ) ا . ع . شتر نر . يامه ( y me ) ا . پ . اسب پست . يان ( y n ) ا . پ . گفتار بىمعنى كه قابل فهم و ادراك نباشد . و هذيان و سخنان نامربوطى كه بيماران سخت مىگويند . و غش و بيهوشى . يانع ( y ne ' ) ا . ع . سرخ از هر چيزى . يانع ( y ne ' ) و يانعة ( y ne'at ) ص . ع . ثمر يانع : ميوه رسيده . و ثمار يانعة : ميوه‌هاى رسيده . ج : ينع . يانغين ( y nqin ) و يانقين ( y nqin ) ا . پ . مأخوذ از تركى - سوختگى و آتش‌زدگى و سوختگى عظيم . يانه ( y ne ) ا . پ . هاون . و بزرك و تخم كتان . يانيچ ( y nic ) ا . پ . گور و قبر . يانزده ( y nzdah ) پ . ص . توصيفى عددى : يازده . يانزدهم ( y nzdahom ) و يانزدهمين ( y nzdahomin ) ص . پ . يازدهم و يازدهمين . يانيسون ( y nisun ) ا . ع . انيسون . ياواش ( y v c ) م ف . پ . مأخوذ از تركى - ملايم و با نرمى و يواش و آهسته . ياواشكى ( y v caki ) م ف . پ . بطور آهستگى و بطور نرمى و ملايمت . ياود ( y vad ) پ . كلمهء فعل بمعنى يابد . ياور ( y var ) ا . پ . معين و يارىدهنده و اعانت‌كننده و معاون و مددگار و دوست موافق . و معاونت و اعانت . و دسته هاون . و نام روز دهم از هر ماه شمسى . ياورى ( y vari ) ا . پ . معاونت و اعانت . و فتح و ظفر . و دليرى و دلاورى و جرأت و جسارت و گستاخى و قوت و زور و توانايى و طاقت . و رفاقت و همراهى . و زخم